Go Search
Người phụ nữ trên tượng đài ở thị trấn Bến Lức 
16/03/2012 9:32 
 

  Về Bến Lức, vào chợ (cũ) ta gặp ngay một tương đài người phụ nữ giương cao cờ đỏ búa liềm. Tại đây, ngày 4.6.1930 dưới sự lãnh đạo của Đảng, cuộc đấu tranh của nhân dân An Thạnh và các làng xung quanh đã nổ ra trực diện với kẻ thù, chống sưu cao thuế nặng. Và người phụ nữ được thể hiện trên tượng đài ấy là bà Chánh Thâu (Võ Thị Thú), người đi đầu trong cuộc đấu tranh ngày ấy.

Tượng đài người phụ nữ đi đầu trong phong trào đấu tranh chống thuế ở Bến Lức,  năm 1930. 

Sau khi các tổ chức Đảng hợp nhất thành Đảng Cộng sản (3.2.1930), đến khoảng tháng 3.1930, ở Trung Quận ( Bến Lức) đã có một số làng thành lập được chi bộ. Chi bộ các làng ở Trung Quận lúc này tích cực liên hệ với các đồng chí ở Xứ ủy để tổ chức đấu tranh nhằm tham gia phong trào kỷ niệm ngày Quốc tế lao động 1.5. Cuộc đấu tranh ngày 4.6.1930 nằm trong cao trào này. Đồng chí Nguyễn Văn Tuôi lúc bấy giờ là bí thư làng Long Phú (lãnh đạo luôn phong trào ở An Thạnh), trong hồi ký “ Thuở ấy chưa quên” (Theo con đường sáng - Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Long An, NXB Long An 1991) ghi lại rằng: “Khoảng tháng 4.1930, tôi lại lên Sài Gòn gặp đồng chí Huân (tức Ung Văn Khiêm) để lãnh báo Cờ đỏ và băng, cờ búa liềm đưa về Long Phú, đi bằng xe lửa. Chúng tôi ráo riết bí mật chuẩn bị phương tiện tranh đấu. Anh Cử Luyện ( Nguyễn Xuân Luyện) về phối hợp với đồng chí Tư Hân in truyền đơn ở An Thạnh tại nhà Hương bộ Tảo (Lê Văn Tảo) ... chúng tôi chuẩn bị lễ kỷ niệm ngày Quốc tế lao động 1.5.1930 ...”. Đoạn hồi ký cho thấy cuộc đấu tranh của nhân dân làng An Thạnh dưới sự lãnh đạo của chi bộ Long Phú nằm trong cao trào đấu tranh kỷ niệm 1.5.1930.

Ngày 4.6.1930, hàng ngàn quần chúng nhân dân các làng An Thạnh, Long Phú, Long Hiệp, Thanh Hà kéo đến nhà việc Long Phú ( khu trụ sở UBND thị trấn Bến Lức hiện nay) đấu tranh trực diện với kẻ thù. Đặc biệt, cánh đấu tranh ở làng An Thạnh có đến khoảng 1.000 ngàn người  do bà Chánh Thâu (vợ Hương chánh Huỳnh Văn Thâu) và bà Cao Thị Xuyến (vợ Hương bộ Lê Văn Tảo) dẫn đầu. Mọi người đều mặc đồ đen. Phụ nữ mặc áo dài. Băng rôn cũng màu đen, chữ viết bằng vôi trắng, nội dung: “ bỏ thuế thân”, “ chia đất công điền cho dân cày nghèo”. Đoàn biểu tình mang theo cả trống, đánh liên hồi để tăng khí thế cho cuộc đấu tranh. Xuất phát từ đình An Thạnh, đoàn biểu tình theo lộ Lương Hòa (nay là tỉnh lộ 830) hướng về chợ Bến Lức. Khi đi ngang qua nhà việc An Thạnh, đoàn người dừng lại hô vang các khẩu hiệu đấu tranh. Khí thế của cuộc biểu tình đã làm cho tề làng An Thạnh hoảng sợ lẩn trốn. Đoàn biểu tình kéo qua cầu An Thạnh tiến về nhà việc Long Phú ở chợ Bến Lức.

Tại đây, lực lượng địch lúc này có 2 tiểu đội trang bị súng 24 (loại súng 1 nòng, nạp 1 viên đạn, thường gọi là súng oảnh-cách) do cai tổng Long Hưng Hạ là Trần Văn Cương (Huyện Cương) chỉ huy. Đến nhà việc, đoàn người dừng lại và hô vang khẩu hiệu đòi bỏ thuế thân, chia đất cho dân cày. Bà Chánh Thâu dẫn đầu đoàn người, giương cao cờ đỏ búa liềm, dũng cảm tiến lên phía trước yêu cầu giáp mặt Cai tổng Cương để đưa yêu sách.Trước khí thế của cuộc đấu tranh, địch hoàn toàn tê liệt. Cai tổng Cương đành phải chấp nhận yêu sách và hẹn ngày hôm sau sẽ có quan lớn trên tỉnh xuống ngã ba Thanh Hà giải quyết. Cuộc đấu tranh bước đầu thắng lợi, nhân dân hồ hởi ra về.

Lập tức các đồng chí trong chi bộ Long Phú phân công đi vận động khắp các làng chuẩn bị, ngày hôm sau khi nghe tiếng tù và (đồng chí Phạm Khương thổi) thì tập trung đấu tranh tại ngã ba Thanh Hà. Ở An Thạnh, không khí chuẩn bị cho ngày hôm sau hết sức rạo rực. Bà Chánh Thâu cho thịt 1 con heo và xôi 2 giạ nếp để phục vụ cho lực lượng tham gia biểu tình.Trống đình An Thạnh giục giã suốt đêm ấy, truyền đơn rải khắp làng.

Theo hẹn, sáng ngày 5.6.1930, các cánh đấu tranh ở các làng đồng loạt nổ ra nhưng địch lần này nham hiểm đã toan tính âm mưu đàn áp. Riêng cánh An Thạnh ngày hôm sau có đến gần 2.000 ngưòi. Đoàn kéo đến cống Bần (nay thuộc ấp 1 An Thạnh) thì gặp địch vừa đàn áp ở Long Phú kéo sang. Được lệnh của tên Renault, bọn lính khố xanh đàn áp dữ dội. Chúng xé cờ và bắt đi 30 người, trong đó có bà Chánh Thâu và bà Hương bộ Tảo mà chúng cho là những người cầm đầu. Cuộc đấu tranh tuy bị đàn áp nhưng đã gây tiếng vang lớn. Lần đầu tiên dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân các làng ở Trung Quận đã trực diện với kẻ thù đòi quyền dân sinh cho người dân lao động. Đây là cuộc “tổng diễn tập” đầu tiên chống sưu cao thuế nặng, cũng là cuộc đấu tranh lớn nhất cho đến lúc bấy giờ ở Trung Quận. Cùng với các cuộc đấu tranh ngày 4.6 ở Đức Hòa, ở nhà hội Phước Vân (Cần Đước) ... trong cao trào 1.5.1930, cuộc đấu tranh này đã góp phần trực diện vào ách thống trị của thực dân Pháp trong những ngày đầu Đảng ra đời và lãnh đạo cách mạng ở Chợ Lớn.

Và cũng trong những ngày đầu đấu tranh ấy, vai trò của phụ nữ thực sự nổi bật mà tiêu biểu là bà Chánh Thâu và bà Hưong bộ Tảo.Ông bà Hương Chánh Thâu và Hương bộ Tảo, ngoài là tề làng nhưng trong là cơ sở cách mạng và về sau đã hướng con cháu đi theo cách mạng. Sau vụ việc trên, hai ông bị đài đi Côn Đảo vì tội làm “quốc sự” và chết luôn ngoài ấy. Riêng bà Chánh Thâu, năm 1995, Đảng và Nhà nước phong tặng Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Về Bến Lức, nhìn tượng đài người phụ nữ giương cao cờ đỏ búa liềm ta như vẫn còn thấy hào khí cách mạng của cha ông năm nào. Địa điểm lịch sử ấy đã được UBND tỉnh Long An công nhận di tích lịch sử văn hóa (Quyết định số 119/QĐ.UB ngày 27.1.1994).

                                                                               Bài và ảnh: Nguyễn Tấn Quốc