Go Search
Gò Giồng Dung - Chứng tích cuộc kháng Pháp của Võ Duy Dương ở Đồng Tháp Mười 
16/03/2012 8:34 
 

Gò Giồng Dung thuộc xã Hậu Thạnh Tây, huyện Tân Thạnh, là một gò thấp (cao khoảng 0,5m - 0,8m so với mặt nước biển) trong vô số các giồng, gò ở Đồng Tháp Mười, dấu tích của bờ biển cổ.Trong phong trào kháng Pháp của Võ Duy Dương (1864-1866), Gò Giồng Dung là nơi đặt đồn Tả-một trong những đồn lũy quan trọng nhất án ngữ và bảo vệ đại bản doanh Gò Tháp ở căn cứ địa Đồng Tháp Mười.

Võ Duy Dương (Thiên Hộ Dương) sau khi cùng Thủ Khoa Huân lập căn cứ kháng chiến ở Bình Cách, đến tháng 7-1864 Thủ Khoa Huân bị bắt, ông nhận lệnh của triều đình Huế phải về hội quân với Trương Định để thực hiện giải giáp theo hòa ước Nhâm Tuất (1862). Nhưng ông sau đó (8-1864) đã cùng với 30 nghĩa quân trở lại vùng Xoài Tư, Rạch Ruộng (khu vực giáp ranh giữa Cái Bè và Cai Lậy) dựa vào địa thế của vùng Đồng Tháp Mười quyết tâm xây dựng lại lực lượng chống Pháp.Võ Duy Dương chọn Gò Tháp (nay thuộc huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp) làm đại bản doanh.Về mặt bố phòng, trên 3 hướng chính (gọi là đường gạo) vào trung tâm Gò Tháp, Ông cho xây dựng đồn lớn án ngữ. Đường Cái Nứa hướng Đông Nam từ Cai Lậy có đồn Tiền; đường Cần Lố hướng Tây Nam đặt đồn Hữu; trên địa bàn Long An ngày nay, đồn Tả  ở Gò Giồng Dung án ngữ mặt Tây Bắc đi từ gò Bắc Chiên (thị trấn Mộc Hóa).Cũng như đồn Hữu và đồn Tiền, đồn Tả có khoảng 300 nghĩa binh, trang bị khoảng 10 khẩu súng, 40-50 thớt máy bắn đá, vài khẩu thần công. Đồn được đắp bằng đất, hình thang cân, đáy dài hướng về gò Bắc Chiên, đáy ngắn hướng về Gò Tháp và cao hẳn lên. Đó là nơi bố trí đài quan sát, chòi canh và súng lớn. Xung quanh đồn còn có giao thông hào, lũy đất dược đục lỗ để ngắm bắn. Ngoài 3 đồn lớn trên, còn rất nhiều đồn nhỏ và trạm canh ở Cái Thia, Cái Nứa,Thủ Ngữ,Tuyên Oai (chợ Mộc Hóa)... làm nhiệm vụ canh phòng, tiếp nhận tân binh và là trạm dừng chân của các đoàn tiếp tế lương thực.Về tổ chức lãnh đạo, song song với bộ máy quân sự, Võ Duy Dương còn xây dựng chính quyền kháng chiến. Những người tham gia, tùy theo công trạng, năng lực được Ông phong ấn tước, phẩm hàm. Đồng Tháp Mười trở thành trung tâm kháng chiến thu hút các lực lượng và thủ lĩnh nghĩa quân ở Nam Kỳ lúc bấy giờ như Đốc binh Kiều, Trần Kỳ Phong, Bùi Quang Diệu, Nguyễn Văn Linh, Huỳnh Thất, Huỳnh Lục... Từ căn cứ Đồng Tháp Mười, nghĩa quân của Võ Duy Dương đã liên tục tấn công vào đồn lũy Pháp ở Cái Bè, Cao Lãnh, Mỹ Quí... gây cho địch tổn thất lớn. Nhiều nơi bộ máy cai trị ở làng, xã bị giải tán. Năm 1865 sau các trận thắng lớn ở Mỹ Trà, Cái Bè, vua Tự Đức xuống chiếu cử người bí mật vào Đồng Tháp Mười phong Võ Duy Dương chức Lãnh binh. Căn cứ kháng chiến Đồng Tháp Mười càng lớn mạnh trở thành phong trào kháng Pháp tiêu biểu nhất lúc bấy giờ.

Trước tình hình trên, đầu năm 1866, thủy sư đô đốc De Lagrandiere quay trở lại Việt Nam quyết tâm tiêu diệt căn cứ Đồng Tháp Mười để chiếm nốt ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ.Tháng 4-1866, Pháp tập trung lực lượng gồm 1000 quân thủy, lục, 250 lính mã tà do thiếu tá Derome và 2 tên Việt gian là Huỳnh Văn Tấn, Trần Bá Lộc chỉ huy chia làm 3 hướng tấn công vào Đồng Tháp Mười.Trên hướng Bắc Chiên - Gò Dung thủy quân Pháp từ sông Vàm Cỏ Tây tấn công đồn Tuyên Oai dữ dội, đồn Tuyên Oai thất thủ, đồn Tả trở thành mặt trận tiền tiêu.Tại đây, Võ Duy Dương đã trực tiếp chỉ huy, đốc xuất bố phòng quyết tử chiến để bảo vệ trung tâm Gò Tháp. Sau khi bổ sung quân số, Pháp bắt đầu tấn công đồn Tả. Hai bên giao tranh ác liệt, đến cuối ngày, đạn dược tại đồn Tả cạn dần,Võ Duy Dương phải cho bỏ lại một số súng lớn để nghĩa quân rút về đồn Trung.Cùng lúc ấy các mặt trận đồn Tiền, đồn Hữu, đồn Trung đều đồng loạt bị tấn công. Chiều ngày 18-4-1866, toàn bộ căn cứ Đồng Tháp Mười rơi vào tay giặc.Võ Duy Dương tìm đường rút lui , bảo toàn lực lượng để sau đó liên minh với Trương Quyền và nhà sư Poucompou đánh Pháp ở Tây Ninh cho đến tháng 10-1866.

            Gò Giồng Dung trên đất Long An ngày nay tuy không còn dấu tích gì của đồn Tả nhưng nơi đây mãi mãi đi vào lịch sử  như là một địa điểm gắn liền với tên tuổi của Võ Duy Dương với căn cứ kháng chiến Đồng Tháp Mười, một trong những phong trào võ trang kháng Pháp tiêu biểu nhất ở Nam Kỳ nửa cuối thế kỷ 19.

Năm 1994, Gò Giồng Dung đã được UBND tỉnh Long An đăng ký bảo vệ di tích tại quyết định số 5167/QĐ.UB ngày 9-10-1995.

  Nguyễn Tấn Quốc