Liên kết WebSite
Vai trò của chuỗi cung ứng đối với công tác bình ổn thị trường 
24/02/2012 7:41 
 

            Tại hội thảo với chủ đề: “Kinh nghiệm quản lý chuỗi cung ứng đối với một số mặt hàng thiết yếu” do Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) phối hợp với Dự án Hỗ trợ Thương mại đa biên giai đoạn III tổ chức vừa qua, ông Trần Nguyên Năm – Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, đã phân tích diễn biến thị trường một số mặt hàng thiết yếu và vai trò của chuỗi cung ứng đối với công tác bình ổn thị trường.

          Thị trường hàng hóa tiêu dùng, nhất là những mặt hàng nông sản, thực phẩm, vật tư nông nghiệp, trong những năm gần đây có nhiều biến động và có ảnh hưởng lớn đến sự gia tăng của chỉ số giá tiêu dùng. Sự tăng giá của các mặt hàng thiết yếu đã gây ra những bất ổn cho thị trường hàng hóa cũng như ảnh hưởng đến mức sống của người dân.

            Thực tế cho thấy, ngoài những nguyên nhân khách quan như thời tiết, dịch bệnh, biến động của thị trường thế giới… trong nội tại chuỗi cung ứng của nhiều mặt hàng thiết yếu vẫn còn tồn tại những yếu điểm, đặc biệt là sự liên kết giữa các mắt xích trong chuỗi vẫn còn lỏng lẻo dẫn đến những bất ổn về cung - cầu và giá cả hàng hóa cũng như khả năng kiểm soát chất lượng hàng hóa trên thị trường.

          Đối với các mặt hàng thực phẩm, trong năm 2011, ngoài tác động của việc mất cân đối cung - cầu cục bộ tại một số vùng do hệ thống cung ứng kém linh hoạt cũng đã chịu tác động lớn bởi những yếu tố mang tính chất tâm lý (của cả người chăn nuôi và người tiêu dùng).

            Nguyên nhân là do chuỗi cung ứng thực phẩm chưa được tổ chức tốt và sự liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng thiếu chặt chẽ nên dễ bị tổn thương khi có những diễn biến bất thường. Cũng chính sự lỏng lẻo trong chuỗi cung ứng thực phẩm trong nước đã cho phép thương lái tự do mua gom hàng hóa để xuất khẩu sang nước lân cận khi thị trường có hiện tượng giảm cung trên phạm vi rộng như đã xảy ra vào quý II/2011.

          Đối với mặt hàng lương thực, trong nhiều năm qua, mặc dù Việt Nam vẫn là nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 trên thế giới, nguồn cung trong nước luôn đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng và cả phục vụ xuất khẩu nhưng trên thực tế tại thị trường lúa gạo trong nước lại xảy ra những đợt sốt gạo hoặc giá biến động bất thường làm ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân, thu nhập của người trồng lúa và tình trạng lạm phát.

          Những bất ổn trên thị trường mặt hàng lương thực, ngoài những nguyên nhân từ những yếu tố kinh điển của sản xuất nông nghiệp như thiên tai, dịch bệnh, tính mùa vụ… còn có những hạn chế trong chuỗi cung ứng từ khâu sản xuất, lưu thông, phân phối sản phẩm đến người tiêu dùng hoặc xuất khẩu.

            Chính những bất ổn này đã gây ra những xáo trộn trên thị trường hàng tiêu dùng, tạo điều kiện cho những hành vi đầu cơ trục lợi làm rối loạn thị trường; khiến cho người trồng lúa không yên tâm sản xuất làm ảnh hưởng lớn đến chiến lược xuất khẩu gạo và an ninh lương thực quốc gia.

          Đối với mặt hàng phân bón, trong những năm qua, thị trường phân bón trong nước thường có những bất ổn trong những giai đoạn cao điểm của vụ Đông Xuân. Mặt hàng phân u rê là mặt hàng quan trọng nhất và có ảnh hưởng lớn nhất đến thị trường phân bón trong nước cũng có nhiều bất hợp lý trong giá bán từ khâu sản xuất đến tiêu dùng: mặc dù khi đưa ra thị trường, các doanh nghiệp sản xuất đã có những quy định bán giá trần trong hệ thống phân phối của mình nhưng khi phân phối bán lẻ thì người nông dân thường phải mua với mức giá cao hơn giá trần theo quy định của nhà máy sản xuất từ 1.000 – 1.500 đồng/kg.

          Đồng thời, thị trường phân bón vẫn tồn tại vấn nạn phân bón giả, đặc biệt khi giá phân bón tăng cao, vì mục đích lợi nhuận nên hoạt động sản xuất kinh doanh phân bón giả ngày càng diễn biến phức tạp và tinh vi hơn gây ảnh hưởng xấu đến năng suất - chất lượng của sản phẩm nông nghiệp.

          Một trong những nguyên nhân quan trọng của tình trạng này là sự liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng mặt hàng phân bón còn lỏng lẻo và chồng chéo nên chi phí bị đẩy lên khá nhiều trong khâu phân phối; các nhà sản xuất và nhập khẩu khó kiểm soát giá bán và chất lượng sản phẩm phân bón.

          Theo Vụ Thị trường trong nước cho biết, khác với những hàng hóa thông thường, hệ số co giãn của CẦU đối với những mặt hàng thiết yếu rất thấp, do vậy khi CUNG nhỏ hơn CẦU dẫn đến giá hàng hóa sẽ tăng và liên tục tăng mạnh cho đến khi cung - cầu cân đối.

            Nhu cầu mặt hàng thiết yếu giảm rất chậm khi giá tăng, do vậy cách tốt nhất để bình ổn thị trường các mặt hàng thiết yếu là phải duy trì nguồn cung ổn định, đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong từng thời kỳ và cho từng địa bàn.

          Nếu như tạo lập được chuỗi cung ứng hàng hóa từ khâu sản xuất – chế biến đến phân phối sản phẩm ra thị trường với mối liên hệ chặt chẽ giữa các khâu và từng khâu thực sự lớn mạnh thì nguồn cung sẽ luôn được bảo đảm và thị trường sẽ không gặp phải những bất ổn.

            Tóm lại, khi có sự gắn kết bền vững giữa các khâu trong chuỗi cung ứng hàng hóa, thị trường sẽ đạt được các mục tiêu sau:

          - Nguồn cung hàng hóa trên thị trường sẽ được duy trì ổn định, đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong từng giai đoạn.

          - Có thể kiểm soát chặt chẽ được chất lượng hàng hóa.

          - Thị trường sẽ không xảy ra thiếu cung cục bộ giữa các vùng, miền.

          - Nhà phân phối, chế biến và thu mua luôn chủ động được trong việc hoạch định kế hoạch sản xuất kinh doanh và có điều kiện để mở rộng được qui mô hướng đến mục tiêu ngày càng phát triển bền vững.

          - Nếu phối hợp được tốt sẽ giảm được chi phí dự trữ trong từng khâu, khâu trước có thể chính là nguồn dự trữ cho các khâu sau để sẵn sàng có đủ hàng hóa cung ứng cho thị trường với mức giá cả hợp lý.

          - Khi có được sự gắn kết bền vững giữa các khâu thì việc tham gia của các thương nhân không thường xuyên (thường là nguyên nhân gây bất ổn thị trường khi cung - cầu có biến động) sẽ bị hạn chế do luồng hàng chính đã nằm trong một khâu khép kín.

          Như vậy, nếu như từng mặt hàng thiết yếu hình thành được sự liên kết tốt trong chuỗi cung ứng thì những tồn tại gây nên những bất ổn về cung cầu, giá cả, chất lượng hàng hóa cũng như những tác động bất lợi của các yếu tố khách quan sẽ được hạn chế đến mức thấp nhất – đó là cơ sở quan trọng trong công tác bình ổn thị trường đạt hiệu quả cao nhất./.

                                                                                     Thái Chuyên

Trong Binh An
Trong Binh An
Phơi bàng
Phơi bàng